2025 IV Sztuka Ogrodowa

zatrzymaj się!

Bo to nie tak działa.

Wena w istocie jest częścią profesjonalnego warsztatu i kultury codzienności. Bo kreatywność może przyjść do ciebie na zawołanie – o ile wiesz jak uruchomić proces, którego jest nierozłączną częścią.

Jeśli wiesz, który klawisz nacisnąć, aby rozpocząć grę utworu, który chodzi ci po głowie, to po pierwszej nutce druga przyjdzie już znacznie łatwiej. Dwie to już para, więc zaraz zaproszą trzecią, czwartą i wkrótce cała melodia wyjdzie spod twoich palców.

To znaczy, że uruchamiasz proces, zwyczajnie siadając do pracy. Nie zastanawiasz się, czy ci się chce, czy nie. Nie miotasz się, odbijając od ścian swojej niemocy. Po prostu zaczynasz robić to, co masz do zrobienia. Tak robią mistrzowie. Wyzwalają swoją kreatywność, kiedy tylko sobie tego życzą, kiedy tego potrzebują.

Jak sądzisz, co temu sprzyja? Co sprawia, że na zawołanie mogą to uczynić z lekkością (a nawet sprezzaturą) i równocześnie nadzwyczaj efektywnie?

Ale!
– co, jeśli w ogóle nie wiesz, jaką melodię chcesz zagrać?

Jeśli wszystkie propozycje przychodzące ci do głowy wydają się równie dobre – lub równie beznadziejne?

W te wakacje, przez prawie miesiąc, miałem wyjątkową szansę i przyjemność obserwować przy pracy niezrównanego mistrza w naszym fachu – Petera Berga.

Odbywałem u niego praktykę profesjonalną, a niedawno podsumowałem swoje doświadczenia w formie reportażu, w ramach listopadowej Gawędy o mistrzu Bergu. Mistrz obdarował mnie hojnie swoimi uwagami, wiedzą i doświadczeniem.

Sprezentował mi również kilka książek, część swojego autorstwa a także dwa albumy ogrodnicze. Pierwszy jest powiązany z najważniejszą w krajach niemieckojęzycznych nagrodą ogrodniczą – Gärten des Jahres wydawnictwa Callway (Ogród roku). Spośród 50 zaprezentowanych ogrodów, wykonany przez Berga został odznaczony pierwszym miejscem. I drugi album – Contemporary Landscape Architecture wydawnictwa Braun, gdzie obszerna galeria z prywatnego ogrodu mistrza reprezentowała Niemcy na tle ponad 300 innych zielonych aranżacji z całego świata.

Niedawno znalazłem wreszcie czas, aby obejrzeć wnikliwie obie publikacje. Przeanalizowałem spokojnie i szczegółowo wszystkie przedstawione tam parki i ogrody. Zaznaczyłem małymi samoprzylepnymi karteczkami te, które mnie czymś ujęły, spodobały się, i które mogłyby stanowić jakąś inspirację w przyszłości.

Zużyłem raczej mało karteczek. Mniej niż 10% realizacji zwróciło moją uwagę.

Większość ogrodów, parków i zieleńców jest nudna i pretensjonalna. Niektóre to smutna kalka z XVII wiecznej Anglii, które nawet nie próbują być innowacyjne. Wiele sili się na oryginalność i często udaje im się ją osiągnąć – ale potężnym kosztem. Finansowym i środowiskowym. Sądzę też, że kosztem odprężenia użytkownika, którego zamęczają swoimi graficznymi efektami i wizualnymi fajerwerkami.

Wyróżniają się (w moich oczach) realizacje z dużym udziałem bujnej roślinności, ale nierzadko w katalogach prezentowane są zupełnie smutne i minimalistyczne przestrzenie składające się tylko z domu i trawnika. Nierzadko dominującą metodą pokrycia powierzchni gruntu jest beton, duże połacie zajmują rozległe promenady a powierzchnia biologicznie czynna jest ograniczona do minimum a wciśnięte w skrawki wielkie drzewa żyją chyba tylko przez czas trwania gwarancji dzięki służbom obsługującym systemy nawadniająco – napowietrzające.

W wielu aranżacjach – ogrodowych przecież, króluje architektura, a nie szata roślinna. Potężne środki są przeznaczane na budowanie fantazyjnych, wiszących, stalowo – cementowych pomostów, umożliwiających ludziom pompowanie swojej megalomanii przez sięganie koron drzew.

Ale czy naprawdę jest nam to potrzebne? Czy po to wydajemy kosmiczne budżety na leśne kładki, by przypomnieć sobie, jak to było być małpą? Czy chcemy odlecieć od przyziemnych problemów, zdystansować się, wyobrażając sobie, że jesteśmy bliżej gwiazd, albo, że skutecznie czynimy sobie ziemię poddaną? Łącznie z tymi wielkimi drzewami – tak bardzo chcemy je mieć pod swoimi stopami?

Ale przecież Ziemia – to Matka. I lepiej się nadajemy fizycznie do stąpania po gruncie. Tak też jest podobno zdrowiej – uziemiać się, np. chodząc boso po ogrodzie.

Po pobycie u mistrza Berga – rzeźbiarza rajskich scenografii, wciąż, wertując karty tych albumów, zadawałem sobie jedno pytanie – które z tych miejsc może przypominać Raj?

Które z tych miejsc najlepiej odzwierciedla tkwiącą w nas głęboko potrzebę powrotu do miejsca naszych narodzin i czasów beztroskiej szczęśliwości – do niebiańskiego Edenu? Które ma potencjał przywrócić współczesnemu człowiekowi utraconą więź z Naturą?

Niewiele. A niektóre, oceniane taką optyką, wypadają naprawdę żałośnie. Bo oczywiście każdy inaczej sobie wyobraża Raj, ale doprawdy – kto chciałby spędzać wieczność w morzu ze szkła, betonu i stali?

Każdy też inaczej rozumie słowo „naturalny”.

Ja ostatnio ultra subiektywnie interpretowałem je na nowo, dookreślając poglądy na swoją profesję i czyniąc filozofię pracy nieco bardziej namacalną.

Nie chciałbym dyskutować z niczyimi wyobrażeniami, bo to też są sprawy intymne i nie mam w takie obszary dostępów… ale składam wyrazy szacunku tym, którzy osiągnęli taki pozom, że potrafią swoje wyobrażenia na temat naturalności materializować. Jak mistrz Berg, który nie jest jedynie teoretykiem, ale budowniczym jednych z najpiękniejszych aranżacji z głazów, jakie kiedykolwiek widziałem.

Jestem tym bardziej pełen podziwu, że aby te zachwycające, trójwymiarowe obrazki mogły powstać, potrzebne jest poukładanie nie tylko skał, ziemi i roślin, ale także niemałego zespołu o zróżnicowanych rolach, pozyskiwania i obsługi wymagającego klienta prywatnego, udźwignięcie pełnego procesu projektowo realizacyjnego, organizacji i harmonogramowania budowy i oczywiście spięcie tego wszystkiego finansowo, aby było źródłem utrzymania i narzędziem do spełniania marzeń.

Peter Berg to projektant wszystkich skal – makro i mikro. Jest w pełni oddany swojej wizji, która obejmuje najdrobniejsze szczegóły. I jest przy tym absolutnie bezkompromisowy. Głównie dlatego go uwielbiam. Dlatego mnie tak inspiruje – bo dzięki niemu już nie muszę wierzyć, teraz już wiem, że moje zawodowe zamierzenia są słuszne a cele osiągalne.

Oto człowiek, któremu nie zabrakło determinacji, aby wdrapać się na swój szczyt, umocnić swoją pozycję i stamtąd rządzić pięknym światem. A na pewno jego wybranymi kawałkami – założonymi przez siebie ogrodami. Ten numer biuletynu został zilustrowany paroma migawkami, które wolno mi opublikować.

Mistrz Berg nie czeka, aż wena do niego przyjdzie. A jeśli już musi na coś czekać – to na pewno nie robi tego bezczynnie.

Bo on po prostu robi swoją robotę. Codziennie i niestrudzenie. Po 25 latach budowania swojej marki nie zastanawia się też, co zaproponować klientowi. On to wie.

Pomyśl o tym, bo ty też możesz wykorzystać ten sam wzorzec na swoją korzyść. Możesz skorzystać z jego schematu i osiągnąć równie spektakularne rezultaty – oczywiście, na swój własny sposób.

Jeśli starasz się robić wszystko w swoim życiu najlepiej jak potrafisz… jeśli naprawdę się przykładasz i wkładasz serce w każdą czynność – to siłą rzeczy z czasem coraz lepiej ci to wychodzi. A twoje życie staje się pełne sensu i wartości.

Jeśli z kolei robisz rzeczy po łebkach, na szybkości, z krótkowzroczną perspektywą, w nic się naprawdę nie zagłębiając, jakby naśladując swoim życiowym postępowaniem głodny dopaminy ruch kciuka na ekranie, to nigdzie nie znajdziesz zaspokojenia ani satysfakcji. A życie wypełnią ci puste ułudy i oszukańcze satysfakcje.